Middeling bij de Belastingdienst: wat is het en hoe bereken je het? (2026)
Middeling laat je belasting terugvragen bij sterk wisselend inkomen over 3 jaar. Uitleg over hoe het werkt, de drempel van €545 en waarom de regeling bijna verdwenen is.
Categorie: Belastingen
Heb je als zzp'er het ene jaar nauwelijks winst gemaakt en het jaar erop juist heel veel, dan kan dat je onnodig veel belasting kosten. Nederland kende hiervoor de middelingsregeling, waarmee je je inkomen over 3 jaar kon uitsmeren. De regeling is inmiddels afgeschaft, maar voor een laatste periode kun je er nog gebruik van maken. In dit artikel leggen we uit wat middeling was, hoe je het berekent en of het voor jou nog interessant is.
Wat is middeling?
Middeling was een regeling in de inkomstenbelasting waarmee je je belastbare inkomen uit box 1 over 3 aaneengesloten kalenderjaren kon middelen (uitsmeren). Nederland werkt met een progressief belastingstelsel: hoe hoger je inkomen in een bepaald jaar, hoe hoger het tarief over het bovenste deel. Wissel je sterk tussen een goed en een slecht jaar, dan betaal je in de goede jaren relatief veel belasting over het topinkomen, terwijl je in de slechte jaren juist onvoldoende gebruikmaakt van de lagere schijven.
Middeling corrigeert dat: je telt je belastbare inkomen van 3 opeenvolgende jaren bij elkaar op, deelt door 3, en herberekent per jaar hoeveel belasting je zou hebben betaald over dat gemiddelde inkomen. Is dat bedrag lager dan wat je daadwerkelijk hebt betaald, dan krijg je het verschil (min de drempel) terug.
Is middeling nog mogelijk in 2026?
Per 1 januari 2023 is de middelingsregeling afgeschaft. Het laatste middelingstijdvak dat je nog kunt gebruiken, is de periode 2022, 2023 en 2024. Nieuwe tijdvakken die (deels) na 2024 liggen, zoals 2024-2025-2026, zijn niet meer mogelijk. Voor veel ondernemers is dit dus de laatste kans om nog van de regeling te profiteren, mits hun inkomen in die drie jaren voldoende varieerde.
Hoe bereken je middeling?
De berekening verloopt in een paar stappen:
- Tel je belastbare inkomen uit werk en woning (box 1) van de 3 jaren van het middelingstijdvak bij elkaar op.
- Deel dat totaal door 3, zodat je het gemiddelde belastbare inkomen per jaar krijgt.
- Herbereken met de belastingtarieven van elk afzonderlijk jaar hoeveel belasting je zou hebben betaald als je in alle 3 de jaren dit gemiddelde inkomen had gehad.
- Vergelijk deze herberekende belasting met de belasting die je daadwerkelijk over de 3 jaren hebt betaald.
- Is het verschil groter dan de drempel van €545, dan krijg je het bedrag boven die drempel terug.
Vereenvoudigd rekenvoorbeeld
Stel, je hebt als zzp'er de volgende belastbare inkomens:
- 2022: €15.000
- 2023: €55.000 (een piekjaar door een groot project)
- 2024: €20.000
Het gemiddelde is (€15.000 + €55.000 + €20.000) ÷ 3 = €30.000 per jaar. Omdat de belasting progressief oploopt, betaal je in het echte scenario in 2023 relatief veel belasting over het topinkomen boven de schijfgrenzen, terwijl je in 2022 en 2024 de lagere schijven niet volledig benut. Bij een herberekening op basis van 3 keer €30.000 val je in alle 3 de jaren in lagere schijven dan in 2023 het geval was, wat een lagere totale belasting oplevert. Is het verschil tussen de werkelijk betaalde belasting en de herberekende belasting groter dan €545, dan krijg je dat verschil terug. Dit voorbeeld is bewust vereenvoudigd; de exacte uitkomst hangt af van de tarieven en heffingskortingen van elk afzonderlijk jaar.
Wanneer vraag je middeling aan?
Je kunt pas een verzoek indienen zodra je van alle 3 de jaren een definitieve aanslag inkomstenbelasting hebt ontvangen. Vanaf het moment dat de laatste van de 3 aanslagen definitief is, heb je 36 maanden de tijd om het verzoek in te dienen. Mis je deze termijn, dan vervalt het recht op teruggave.
Let ook op: elk jaar mag maar in één middelingstijdvak worden gebruikt. Heb je bijvoorbeeld al eerder gemiddeld over 2020-2021-2022, dan kun je 2022 niet nogmaals gebruiken in het tijdvak 2022-2023-2024.
Voor wie is middeling interessant?
Middeling is vooral de moeite waard als je inkomen sterk wisselt door:
- Een piekjaar door een groot project of eenmalige bonus.
- Een opstartjaar als zzp'er met lage winst, gevolgd door groeiende jaren.
- Tijdelijke arbeidsongeschiktheid of een sabbatical waarin je inkomen fors terugliep. Zorg je juist vooraf voor een goede buffer via een AOV, dan hoeft een dip in inkomen minder hard aan te komen.
- Een jaar met veel gebruik van de zelfstandigenaftrek en startersaftrek, gevolgd door een jaar zonder.
Is het verschil tussen je jaren klein, dan is de kans groot dat je onder de drempel van €545 blijft en een verzoek dus geen zin heeft.
Veelgemaakte fouten bij middeling
- Middeling aanvragen vóór alle 3 de aanslagen definitief zijn, waardoor de aanvraag te vroeg komt.
- De 36-maandentermijn missen na de laatste definitieve aanslag.
- Een jaar dubbel willen gebruiken in twee verschillende middelingstijdvakken.
- Denken dat middeling nog steeds voor elk willekeurig 3-jaarstijdvak kan, terwijl 2022-2023-2024 het laatste mogelijke tijdvak is.
Conclusie
Middeling was een waardevolle regeling voor iedereen met een wisselend inkomen, zoals veel zzp'ers, maar is per 2023 afgeschaft. Heb je in 2022, 2023 en 2024 een flink verschil in je inkomstenbelasting gehad, dan loont het de moeite om dit nog te laten narekenen zodra al je aanslagen over die jaren definitief zijn. Voor de officiële rekenmethode en voorwaarden verwijzen we naar de pagina's teruggaaf door middeling berekenen en hoe kan ik mijn inkomen middelen en geld terugkrijgen? van de Belastingdienst.
Wil je voortaan beter zicht houden op hoe je winst zich jaar op jaar ontwikkelt, lees dan ook waarom veel zzp'ers hun financiële dashboard niet gebruiken en hoe bereid je je bedrijf financieel voor op groei. Meer weten over de basisregels rond je btw en aftrekposten? Bekijk wat is btw? en ondernemersaftrek en de KIA.
Met een boekhoudprogramma voor zzp'ers houd je je winst per jaar overzichtelijk bij, zodat je meteen ziet of een piekjaar of een dipjaar aanleiding geeft om je aangiftes te laten narekenen. Bekijk ook onze boekhoudservice als je dit liever laat uitzoeken, of vergelijk eerst boekhoudprogramma's voor zzp.
Probeer Cleverboek gratis en houd je winst per jaar overzichtelijk bij.
Veelgestelde vragen
Nee, de middelingsregeling is per 1 januari 2023 afgeschaft. Het laatste tijdvak waarover je nog kunt middelen is 2022, 2023 en 2024. Nieuwe tijdvakken, bijvoorbeeld 2024-2025-2026, zijn niet meer mogelijk.
Er geldt een drempel van €545. Alleen het deel van je belastingteruggave dat boven deze drempel uitkomt, krijg je daadwerkelijk terugbetaald.
Je kunt pas een verzoek indienen zodra je van alle 3 de jaren een definitieve aanslag hebt ontvangen. Vanaf dat moment heb je 36 maanden de tijd om het verzoek in te dienen bij de Belastingdienst.
Nee, ieder jaar mag maar in één middelingstijdvak worden gebruikt. Kies je 2022 als laatste jaar van een eerder tijdvak (2020-2021-2022), dan kun je dat jaar niet nogmaals gebruiken in het tijdvak 2022-2023-2024.
Middeling kan voordelig zijn voor zzp'ers met sterk wisselende winst, bijvoorbeeld door een piekjaar of een opstartjaar met lage winst. Reken het altijd eerst door, want bij een klein verschil onder de drempel van €545 levert een verzoek niets op.