Wat is btw? Uitleg, tarieven en btw berekenen (2026)
Wat is btw precies, welke btw-tarieven gelden er in 2026 (21%, 9% en 0%) en hoe bereken je btw over je facturen? Met rekenvoorbeelden en uitleg over voorbelasting.
Categorie: Btw
Btw is een van de eerste dingen waar je als ondernemer mee te maken krijgt, en tegelijk een van de meest onderschatte onderdelen van je administratie. In dit artikel leggen we uit wat btw precies is, welke tarieven er in 2026 gelden en hoe je btw zelf berekent, zodat je nooit meer hoeft te gokken op je facturen.
Wat is btw eigenlijk?
Btw staat voor belasting over de toegevoegde waarde, in de volksmond ook wel omzetbelasting genoemd. Het is een verbruiksbelasting: uiteindelijk betaalt de consument de btw, maar ondernemers zijn degenen die het bedrag innen en afdragen aan de Belastingdienst.
Als ondernemer zit je dus tussen twee stromen in:
- Verschuldigde btw: de btw die je in rekening brengt bij je klanten, bovenop je factuurbedrag.
- Voorbelasting: de btw die jij zelf betaalt op zakelijke kosten en investeringen, en die je mag terugvragen.
Het verschil tussen deze twee bedragen draag je periodiek af via je btw-aangifte. Is de voorbelasting hoger dan de verschuldigde btw, bijvoorbeeld omdat je net een grote investering hebt gedaan, dan krijg je geld terug.
De btw-tarieven in 2026
Nederland kent drie btw-tarieven. Welk tarief je moet toepassen, hangt af van het product of de dienst die je levert.
21% btw: het algemene tarief
Het hoge btw-tarief van 21% is de standaard en geldt voor alles wat niet expliciet onder het lage tarief of het nultarief valt. Denk aan de meeste diensten, elektronica, kleding en de meeste zakelijke dienstverlening.
9% btw: het verlaagde tarief
Het lage btw-tarief van 9% geldt voor een afgebakende lijst producten en diensten, zoals:
- voedingsmiddelen en dranken (met uitzondering van alcohol)
- boeken, kranten en tijdschriften (ook digitaal)
- geneesmiddelen
- kappersdiensten en fietsreparaties
0% btw
Het nultarief geldt vooral bij export van goederen naar het buitenland en bij intracommunautaire leveringen binnen de EU. Je berekent geen btw, maar mag de voorbelasting op de bijbehorende kosten wel gewoon terugvragen; dat is het verschil met een vrijstelling.
Btw berekenen: de formules
Btw berekenen is eenvoudiger dan het lijkt zodra je de twee basisformules kent.
Van excl. btw naar incl. btw:
Bedrag exclusief btw × (1 + tarief) = Bedrag inclusief btw
Bij 21% btw: bedrag × 1,21 Bij 9% btw: bedrag × 1,09
Van incl. btw terug naar excl. btw:
Bedrag inclusief btw ÷ (1 + tarief) = Bedrag exclusief btw
Bij 21% btw: bedrag ÷ 1,21 Bij 9% btw: bedrag ÷ 1,09
Rekenvoorbeeld
Je factureert een klant €850 exclusief btw voor een opdracht, met het algemene tarief van 21%.
- Btw-bedrag: €850 × 0,21 = €178,50
- Totaalbedrag incl. btw: €850 + €178,50 = €1.028,50
Krijg je juist een bonnetje van €121 inclusief 21% btw en wil je weten hoeveel voorbelasting je kunt terugvragen?
- Bedrag excl. btw: €121 ÷ 1,21 = €100
- Voorbelasting: €121 − €100 = €21
Een boekhoudprogramma rekent dit automatisch per factuurregel voor je uit, zodat je nooit met de rekenmachine hoeft te schuiven.
Btw verleggen: wat betekent dat?
Bij sommige transacties, zoals onderaanneming in de bouw of leveringen aan buitenlandse btw-plichtige ondernemers, wordt de btw verlegd. Dat betekent dat jij geen btw in rekening brengt, maar dat je klant de btw zelf aangeeft en afdraagt. Op je factuur vermeld je dan "btw verlegd" in plaats van een btw-bedrag en -percentage. Dit voorkomt dat btw onnodig over de grens of door de keten heen en weer wordt verrekend.
Voorbelasting: btw terugvragen op kosten
Alle btw die je betaalt op zakelijke uitgaven, van software-abonnementen tot een nieuwe laptop, mag je als voorbelasting terugvragen. Voorwaarde is dat de kosten daadwerkelijk zakelijk zijn en dat je over een geldige factuur beschikt. Bewaar daarom al je bonnetjes en facturen digitaal, bijvoorbeeld via scan & herken, zodat niets tussen wal en schip valt bij je volgende aangifte.
Val je onder de kleineondernemersregeling (KOR), dan geldt dit niet: je berekent geen btw en kunt dan ook geen voorbelasting terugvragen.
Veelgemaakte fouten met btw
- Het verkeerde tarief toepassen, bijvoorbeeld 21% rekenen over voedingsmiddelen die onder het 9%-tarief vallen.
- Btw vergeten te verleggen bij onderaanneming of leveringen aan het buitenland.
- Voorbelasting terugvragen over kosten die deels privé zijn, zonder de juiste splitsing te maken.
- Btw-bedragen handmatig overtikken vanaf papieren bonnetjes, met rekenfouten tot gevolg.
Btw en je administratie
Hoe vaker je facturen en bonnetjes handmatig verwerkt, hoe groter de kans op fouten in je btw-berekening. Met een boekhoudprogramma met bankkoppeling en automatische btw-herkenning worden facturen direct met het juiste tarief geboekt, en zie je in realtime hoeveel btw je verschuldigd bent of terugkrijgt. Dat scheelt niet alleen tijd bij je btw-aangifte, maar voorkomt ook verrassingen aan het einde van het kwartaal.
Dat overzicht is ook waardevol voor je bredere cashflow: de btw die je hebt geïnd, is geen eigen geld, ook al staat het even op je rekening. Veel startende ondernemers geven dit per ongeluk uit en komen dan aan het einde van het kwartaal geld tekort om af te dragen. Zet daarom het verschuldigde btw-bedrag apart zodra je het binnenkrijgt, of laat je boekhoudprogramma dit automatisch voor je reserveren. Dat geldt des te meer als je ook nog zakelijke kilometers en uren bijhoudt naast je btw-administratie: hoe meer onderdelen automatisch samenkomen in één overzicht, hoe kleiner de kans dat je iets over het hoofd ziet bij de aangifte.
Conclusie
Btw is in de kern simpel: je rekent het juiste tarief, trekt je voorbelasting ervan af en draagt het verschil af. De uitdaging zit 'm in de details, zoals het juiste tarief kiezen, verlegde btw herkennen en voorbelasting correct terugvragen. Voor de officiële, actuele tarieven en uitzonderingen kun je altijd terecht bij de Belastingdienst en de pagina over het btw-tarief bepalen.
Wil je weten hoe je dit vertaalt naar je periodieke aangifte, lees dan btw-aangifte als zzp'er: stap voor stap uitgelegd. Factureer je vooral aan particulieren en blijf je onder de €20.000 omzet, kijk dan ook naar de kleineondernemersregeling. En weet je nog niet precies wat er allemaal op een factuur moet staan, bekijk dan facturen maken als zzp'er.
Benieuwd hoe een boekhoudprogramma met automatische btw-aangifte je hierbij helpt? Bekijk ook alle functies of vergelijk boekhoudprogramma's voor zzp.
Probeer Cleverboek gratis en laat je btw voortaan automatisch berekenen.
Veelgestelde vragen
Btw staat voor belasting over de toegevoegde waarde, ook wel omzetbelasting genoemd. Het is een verbruiksbelasting die uiteindelijk door de consument wordt betaald, maar die ondernemers namens de Belastingdienst innen en afdragen.
Nederland kent drie btw-tarieven: 21% (het algemene tarief), 9% (het verlaagde tarief voor onder meer voedingsmiddelen, boeken en kappersdiensten) en 0% (voor onder andere export en intracommunautaire leveringen).
Vermenigvuldig het bedrag exclusief btw met het tarief. Bij 21% btw reken je het bedrag dus keer 0,21 voor het btw-bedrag, of keer 1,21 voor het totaalbedrag inclusief btw.
Deel het bedrag inclusief btw door 1,21 (bij 21% btw) of door 1,09 (bij 9% btw) om het bedrag exclusief btw te krijgen. Het verschil tussen beide bedragen is de btw.
De btw die je aan klanten in rekening brengt, is de verschuldigde btw. De btw die je zelf betaalt over zakelijke kosten en investeringen, is de voorbelasting. Je draagt het verschil tussen beide af aan de Belastingdienst.